Verloren, gevallen en opgestaan om te kunnen zijn wie ik ben

Verlies, rouw, verdriet en pijn. Het zijn díe woorden die je je leven lang het liefst wil vermijden. Toch zul je dit moeten voelen, om vooruit te kunnen komen, weet Jacqueline Huijs, gespecialiseerd in verlies. “Ik vluchtte; wilde niet voelen. Maar je kan niet helen, écht helen, zonder te voelen. Dat weet ik nu.”

Gevallen en opgestaan. Niet maar één keer. En zeker niet zonder pijn. Jacqueline Huijs – psychosociaal begeleider, verliesbegeleider, moeder, dochter, zus, vriendin, liefhebster van muziek en sport, maar bovenal ook: zichzelf. Ze heeft al heel wat levenslessen geleerd, verlies moeten verwerken en zag meerdere keren de bodem van de put. Máár, na hard knokken en hard (aan zichzelf) werken, is Jacqueline nu dankbaar voor wat ze heeft meegemaakt. En is ze eindelijk positief over wie ze is. “Ja, ik had op een andere manier willen worden wie ik nu ben. Maar dat heb je niet voor het zeggen. Hoe pijnlijk en verdrietig het ook was, het heeft me gevormd. Daar ben ik blij mee. Op het moment dat we in dankbaarheid kunnen kijken naar dat wat voorbij is, dan kunnen we ook de gelukkigere momenten meer zien.”

“Ik wilde de rouw overslaan en meteen doorgaan. Want pijn is niet leuk. Maar het kan niet. Het blijft aan je knagen”

Alles om maar niet te voelen

Bij het woord ‘verlies’ denk je al snel aan het verliezen van een dierbare. Maar het gaat veel verder. Het verlies van een baan, een relatie, het verlies van veiligheid, vertrouwen, toekomstperspectief, hoop. Een burn-out, waarbij je jezelf verliest. En wat dacht je van verandering? Het is iets nieuws, maar ook een verlies van. Hoe klein of groot de verandering dan ook. Al het bovenstaande heeft te maken met verliesverwerking. Hoe je daarmee omgaat, is al in je vroege jaren vastgelegd. Een kind leert zichzelf namelijk, onbewust, een mechanisme aan. Een mechanisme om het aan te kunnen zodra iets spannend is of pijn doet. Iedereen is anders. Je maakt jezelf bijvoorbeeld heel klein, of juist heel groot. Je gaat voor een ander zorgen. Jezelf wegcijferen. Keihard werken. Dit alles om maar niet te voelen. Jacqueline: “Als volwassenen is het niet altijd even handig om hetzelfde mechanisme te gebruiken dan je als kind hebt aangeleerd. Het is dan ook belangrijk je bewust te worden van wat jouw mechanisme is. Wat doe jij zodra het lastig wordt? Zodra je dat bij jezelf gaat herkennen en gaat zien hoe je dat helpt of belemmert, ben je in staat om andere keuzes te maken. Maar als je er niet bewust van bent, dan wordt het lastig je gedrag duurzaam te veranderen. Je blijft rondjes draaien in hetzelfde stramien.”

De bodem van de put

“Verschillende keren zag ik de bodem van de put. Ik leerde er niet van, want steeds weer ging ik op dezelfde voet verder. Mijn mechanisme was: hard werken, veel overdenken, goed werk leveren en voor anderen zorgen. Want dán werd ik, in al mijn onzichtbaarheid wél gezien.” Jacqueline verloor zichzelf compleet toen ze in de zorg werkte en grenzeloos goed voor de ander zorgde. Ze viel, maar krabbelde weer naar boven. Toen haar partner, de vader van haar zoontjes, overleed, zakte ze weer terug de put in. Dieper. Met veel liefde en hulp van haar omgeving kwam ze eruit. Ze ging door op basis van hard werken en niet voelen. Later kwam ze terecht in een relatie, waarin ze zichzelf helemaal kwijtraakte. Ze stelde haar partner tevreden, paste zich aan hem aan en volgde – want dan werd ze gezien. Op een dag – op weg naar vakantie, in het donker achter het stuur, partner en zonen wegdommelend – liepen de tranen over Jacquelines wangen. Dit was zó niet meer wat ze wilde. De ommekeer kwam. “Deze keer zag ik niet, maar raakte ik zelfs de bodem van de put. Dat had ik nodig, weet ik achteraf. Soms krijg je op de een of andere manier zo’n liefdevolle schop van het leven, dat je eigenlijk niet anders kan dan het tot op de bodem uit te gaan zoeken.”

Het lef, de moed

And so she did. “Ik wist dat ik er op een andere manier uit moest komen dan de voorgaande keren. Dus keek ik mijn angsten in de ogen en ging ik mezelf ontdekken. Ik was ontzettend ver weg van mezelf, maar gelukkig zocht en vond ik hulp, professionele hulp. Het oerverlangen om het anders te doen, was er. Hoe, dat wist ik niet. Ik was heel bang, want tja, als je voor verandering gaat, wat gebeurt er dan? Toch kom je ook bij krachten uit waarvan je niet wist dat je ze had. Het lef, de moed”, vertelt Jacqueline. Ze ging aan de slag met haar (te hoge) ademhaling en focuste zich op zichzelf. Waar had zíj baat bij? Ze volgde coaching en trainersopleidingen. In eerste instantie om zelf verder te komen. Maar bij álles hoorde: wat ik kan (leren), kan een ander ook (leren). Eindelijk keek Jacqueline haar verlies en rouw in de ogen, in plaats van te vluchten. “Pas als er gerouwd is, kun je ook kijken naar zingeving van je leven, waarbij je datgene wat er niet meer is, meeneemt. Maar wij mensen willen graag die rouw overslaan en meteen doorgaan. Dat wilde ik ook. Want pijn is niet leuk. Maar het kan niet. Als je het wegstopt, zal het uiteindelijk weer boven komen drijven. Het blijft aan je knagen. Pijn toelaten is zeker niet gemakkelijk, maar wel het meest helend. Echt helend. Want je kan de emotionele wond niet helen, zonder de pijn te voelen.”

Het laten zijn

Als psychosociaal begeleider en verliesbegeleider, kan iedereen die te maken heeft met een vorm van verlies, welke vorm dan ook, bij Jacqueline aankloppen. “Als het leven op je tenen ligt en je komt niet meer voldoende vooruit op de manier waarop je graag zou willen, dan loop ik een stuk met je mee.” Alles wat ze heeft meegemaakt, in combinatie met de theoretische kaders die ze hanteert, maken haar de hulpverlener die ze is. Jacqueline: “Het is niet zo dat ik snap wat de ander bedoelt. Of dat ik snap waar de ander doorheen gaat. Want dat kan ik niet snappen; het is het proces van de ander. Maar ik heb geleerd om het er allemaal te laten zijn, zonder oordeel. Hoe bizar de uitspraak ook is en of ik het er wel of niet mee eens ben, want daar gaat het niet om.” Prikkelende, confronterende, zachte, meelevende, frustrerende vragen. Kortom: vragen die je wakker maken. Dat zijn de vragen die Jacqueline stelt. “Ik geef geen antwoorden, want die heb ik niet voor de ander. Ik heb alleen mijn eigen antwoorden. Dus ik heb het te doen met vragen stellen. En dat doe ik. Ik luister naar wat ze zeggen, maar ook vooral naar wat ze niet zeggen. Dáár stel ik de vragen. En ik luister dus; dat is zo belangrijk in het rouwproces, een ander het verhaal laten vertellen. Vervolgens samen kijken naar zingeving en naar hoe er gerouwd kan worden. Rouwen is namelijk niet perse emoties in de zin van tranen, verdriet en woede, maar kan ook te maken hebben met rituelen of symbolen. Het is breed. En als je kijkt naar een verliesproces, dan kan het niet anders dat er een periode van rouw tussen zit.”

“Pijn toelaten is het meest helend. Echt helend. Want je kan de emotionele wond niet helen, zonder de pijn te voelen”

Pieken en dalen

Het is niet zo dat als je eenmaal in de gaten hebt wat jouw mechanisme is, het nooit meer terugkomt. Het blijft altijd een thema. Wel zie je het sneller aankomen. Jacqueline: “Als ik de neiging heb om in het harde werken en het wegstoppen te schieten, dan signaleer ik dat en kan ik het eerder keren.” De ene keer gaat dat beter dan de andere, vertelt ze. Net zoals bij anderen. “We blijven immers mensen en we blijven slingeren. Het leven zit vol pieken en dalen. We zijn continue aan het leren en proberen het leven te accepteren zoals het op ons pad komt. Zelf hebben we de keuze hoe we daarmee omgaan en hoe we omgaan met het leven. Dit is iets dat heel lastig kan zijn, omdat het bijvoorbeeld te veel pijn doet. Je wil het wegstoppen, dat snap ik. Toch is dat de enige manier om te groeien en ontwikkelen. Daar moet je voor langs de pijn. Terug naar de pijn. Net zoals ik uiteindelijk gedaan heb. Bij elke stap ben ik gevallen en weer opgestaan. Ben ik geconfronteerd met mezelf en elke keer ging ik het aan. Ik blijf vallen en opstaan: met verlangen én angst. Met een verlangen dat groter is dan mijn angst. Om uiteindelijk te kunnen zijn wie ik ben.”

Jacqueline is a4workds lid, samen bereik je immers meer. Benieuwd wat a4works voor jou kan betekenen? Stuur ons gerust een berichtje.